Berichten

Spreektekst Stijn Steenbakkers – ZRK-rapport verkoop Attero 08/09

Spreektekst1  Stijn Steenbakkers – Lid Provinciale Staten Noord-Brabant
Debat over het Onderzoeksrapport Zuidelijke Rekenkamer (ZRK) naar verkoop van Attero
(08-09-2017) – 1ste termijn

Voorzitter,

Als voorwoord voor het CDA waren én zijn 2 zaken belangrijk rondom het Attero-dossier:

  1. Transparantie. Om veel maatschappelijke en politieke vragen die leven rondom het dossier weg te nemen.
  2. Leren voor de toekomst. Lessen voor GS maar zeker ook PS.

Het CDA constateert dat dit rapport aan beide zaken bijdraagt, waarvoor veel dank aan de Zuidelijke Rekenkamer.

Voorzitter: de tunnel.

Deze twee woorden vatten volgens het CDA kernachtig samen waarom wij hier, maar ook in andere politieke zalen van Den Haag tot Maastricht, zoveel vragen hadden t.a.v. voorliggend dossier.

De Zuidelijke Rekenkamer gebruikte ‘de tunnel’ ook als expliciet oordeel voor het einde van het verkooptraject. Hoewel de Zuidelijke Rekenkamer hier natuurlijk formeel gelijk heeft, begrijpen wij de reactie en de nuanceringen van het college op dit punt echter wel.

Nee voorzitter, het grote politieke punt zit voor het CDA niet aan het einde van de tunnel, maar aan het begin. De ZRK concludeert immers dat de timing en het tempo van het traject bepalend waren voor het resultaat. Voorzitter, dan is dus cruciaal hoe we de tunnel van externe verkoop ingereden zijn én hoe Provinciale Staten hierin is betrokken?

En voorzitter, laat ik er meteen maar bij zeggen: dit is een punt dat de samenwerking en het vertrouwen tussen GS en PS zou kunnen raken. En bij samenwerking en vertrouwen gaat het altijd over mensen. PS én GS.

Voorzitter, en de verantwoordelijke binnen GS is gedeputeerde Pauli, een persoon die mijn partij en ikzelf kennen als;

  • een betrokken bestuurder met passie voor de economie in Brabant;
  • een gedeputeerde die vaart kan maken en bewezen heeft mooie resultaten te kunnen boeken, zie recent nog het mooie nieuws rondom het vliegtuigonderhoud/transport van onderdelen bij Woensdrecht of in de vrijetijdseconomie;
  • en voorzitter, ook een gedeputeerde die wellicht soms wat bombastisch en stellig in zijn beweringen en betogen naar voren kan komen, maar wél een gedeputeerde die staat voor Brabant.

En voorzitter, dát maakt dit voor ons ook zo moeilijk te begrijpen. Want zo positief als we op het ene dossier zijn, zo kritisch zijn we na lezen van het ZRK-rapport op het acteren in het Attero-dossier.

Voorzitter, zoals gezegd: we beginnen de tunnel van de huidige verkoop in te rijden op 2 november 2012. Op dat moment wordt de Staten in Limburg ingelicht dat het inbestedingstraject richting de gemeenten wordt stilgezet. In Brabant konden wij géén formele mededeling hierover terugvinden richting de Staten.

Ongeveer 7 maanden later, op 18 juni 2013, wordt de Staten In Brabant plots geïnformeerd over de start van de mogelijke verkoop van Attero in de Statenmededeling Toekomstscenario’s Attero.

Voorzitter, en het is in die 7 maanden, in die tijd, in die cruciale periode, geweest dat de Aandeelhouderscommissie besluit om Attero te gaan verkopen.

Voorzitter, maar zo logisch de Statenmededeling er op dat moment voor de Staten uitziet, zo onbegrijpelijk is die achteraf bezien. Dit gezien de nieuwe feiten van het ZRK-rapport (pagina 10 en 46, dames en heren).

Voorzitter:

  1. In de Statenmededeling wordt gemeld dat gewijzigde marktomstandigheden een overweging waren voor verkoop, maar niet dat verschillende externe bureaus zeiden dat het moment van verkoop niet alleen niet ideaal zou zijn, maar mogelijk zelfs slecht.
  2. In de Statenmededeling wordt gemeld dat de AHC, RVB en RVC hebben besloten tot het inrichten van een mogelijke verkoop van Attero, maar niet dat volgens het ZRK-rapport dit gekozen verkoopmoment initieel eigenlijk tegen de wens van het bedrijf was. Omdat Attero eerst de tijd wilde krijgen om de bedrijfsvoering op orde te brengen.
  3. Voorzitter, en het gaat verder. In de Statenmededeling lijkt namelijk dat er een redelijk uniform besluit is genomen in de AHC, maar nergens wordt vermeld dat de noordelijke én Limburgse gemeenten hiervan in die discussies in die cruciale maanden eigenlijk geen voorstander waren en geen overhaaste beslissingen wilde nemen. Let op en nu komt het: volgens hen moest voorkomen worden in een tunnel te komen waarin alléén verkopen het doel was. Wéér het woord tunnel, maar nu van de kant van gemeentelijke aandeelhouders volgens de ZRK.

Voorzitter, maar al deze signalen werden kennelijk tóch overruled door de opinie van de provinciale aandeelhouders. Zij vonden verder uitstel niet wenselijk en uiteindelijk besloot de AHC tot verkoop.

Maar voorzitter, niets van dit alles stond in de Statenmededeling van juni 2013 of in enig ander document wat naar de Staten gezonden is tussen november 2012 en juni 2013.

Voorzitter, we hebben gezocht en gezocht en konden dit zelf eerst niet geloven.

Maar voorzitter, na een dubbele check bij de griffie lijkt dit tóch het geval.

Voorzitter en dan begin je je af te vragen: waarom is de Staten niet over deze drie cruciale ontwikkelingen ingelicht?

  • Voorzitter, is dit nou die goede samenwerking tussen GS en PS die ook u zo belangrijk vindt?
  • Is hiermee de Staten nu goed in stelling gebracht?
  • Voorzitter, is dit Provinciale Staten conform artikel 167 van de Provinciewet volledig informeren?

Voorzitter daarom de volgende cruciale vraag aan de gedeputeerde vandaag:

Waarom heeft de gedeputeerde Provinciale Staten niet direct geïnformeerd over de feiten in het ZRK-rapport:

  • dat er kennelijk negatieve signalen waren dat markt niet optimaal of zelfs slecht zou zijn;
  • dat Attero zelf initieel negatief adviseerde, omdat het bedrijf er niet klaar voor was;
  • dat andere aandeelhouders geen overhaaste beslissing wilden nemen?

Voorzitter, dát is vandaag voor ons in de eerste termijn de meest urgent vraag aan de gedeputeerde.

Verkoopproces

Voorzitter, dan kijken we naar de toekomst.

Allereerst zijn wij blij dat de Rekenkamer ook constateert dat een aantal zaken goed zijn gegaan, bijvoorbeeld in de procesarchitectuur, en hier geen grote misstanden zijn geweest. Maar er zijn ook veel lessen te trekken.

Hiervoor hebben wij 4 moties samen met andere partijen.

Motie 1

De eerste motie is cruciaal. Deze gaat over het moment in het proces waarop PS wensen en bedenkingen mag uiten. Deze dienen wij samen met 6 andere partijen in.

Nu mochten we op 11 april 2014 wensen en bedenkingen uiten: 4 maanden ná de voorgenomen verkoop en 2 maanden nádat de feitelijke deal uitonderhandeld was en klaar lag. Wat als wij dan in april nog wensen en bedenkingen gaan uiten, ga je dan teruguit onderhandelen? Heeft PS hier feitelijk nog wel iets in te brengen? Of is het meer een ‘check the boxje’: “Oh we moeten nog even langs PS.”

Motie 2 en 3

Maar voorzitter, de lessen zijn niet alleen voor GS. Het CDA is ook zeer kritisch over de rol van PS in dit dossier. De Zuidelijke Rekenkamer zegt het in bedekte termen. Maar ook PS had zélf een meer proactieve houding moeten hebben en dichter op de bal moeten zitten.

Maar voorzitter, hoe komt het dat PS hier niet strak genoeg op zat? Volgens de ZRK heeft dit ook te maken met de complexiteit in een dergelijk dossier.

Daarom komen wij met twee moties:

  • specifiek één samen met 4 andere partijen, om onafhankelijke contraexpertise te overwegen bij de aan- en verkoop van deelnemingen.
  • algemeen één samen met 4 andere partijen, voor meer algemene onafhankelijke ondersteuning op financieel gebied voor PS.

Motie 4 – Huiswerk

Voorzitter, dan verslaglegging en archivering. Buiten het feit dat het natuurlijk heel vreemd is dat van essentiële vergaderingen en besluiten verslaglegging ontbreekt én dat dit weinig vertrouwen wekt, is het vooral ook gênant en ontzettend onprofessioneel. Wat een amateurisme. Het probleem is kennelijk nog groter en breder verspreid dan we al dachten.

Voorzitter, dit heeft gewoon te maken met cultuur en discipline. Dit is niet iets des provincies, want de provincie Limburg blijkt dit gewoon prima op orde te hebben.

Voorzitter, daarom de vierde motie. Deze dienen wij samen met 5 andere partijen in en gaat over archivering en verslaglegging.

Voorzitter, tot slot. De Amerikaanse socioloog Robert Lynd zei dat de meeste mensen zich altijd optimistisch voelen wanneer ze een tunnel uitkomen. Het CDA hoopt dat dit na de beantwoording van de gedeputeerde in de eerste termijn óók voor PS zal gelden.

1 Alleen het gesproken woord telt.

Spreektekst Stijn Steenbakkers ZRK-rapport verkoop Attero (8 september 2017)

CDA: rapport ZRK over verkoop Attero aangeboden

Vandaag bood de Zuidelijke Rekenkamer (ZRK) haar onderzoeksrapport aan over de verkoop van afvalverwerker Attero. De ZRK deed dit onderzoek op verzoek van Provinciale Staten in Brabant en Limburg.

Het CDA in de provincie Noord-Brabant heeft met belangstelling en waardering kennis genomen van het rapport én van de constructieve reacties van de colleges van Gedeputeerde Staten in beide provincies. Het rapport is helder en neemt verschillende maatschappelijke en politieke vragen weg.

De belangrijkste conclusies van de Zuidelijke Rekenkamer zijn:

  1. Er zijn geen onregelmatigheden aangetroffen bij het bepalen van de verkoopprijs op het moment van verkoop. Het proces voldoet in opzet en uitvoering grotendeels aan de gestelde eisen.
  2. Het archiefwerk bij de provincie Noord-Brabant was incompleet en de verslaglegging rondom Provinciale Staten is voor verbetering vatbaar.
  3. De gemaakte keuzes in de timing en het tempo van het verkooptraject zijn van invloed geweest op het behaalde resultaat. Hierbij was de prijs op dat moment de maximum haalbare prijs in de markt.
  4. Gedeputeerde Staten had Provinciale Staten op verschillende momenten uitgebreider in het besluitvormingsproces kunnen meenemen.
  5. Provinciale Staten had meer gebruik kunnen maken van de beschikbare instrumenten om haar controlerende rol te vervullen. Zij had kunnen overwegen om daarbij gebruik te maken van contra-expertise.

Daarnaast geeft het rapport aan Gedeputeerde en Provinciale Staten duidelijke aanbevelingen mee voor de toekomst:

  1. Provinciale Staten dient nadrukkelijker aan te geven in welke mate zij betrokken wil worden bij het proces en meer gebruik te maken van de mogelijkheden die Gedeputeerde Staten biedt om op de hoogte te worden gesteld.
  2. Gedeputeerde Staten ziet toe op goede verslaglegging en archivering van alle stappen in het verkoopproces inclusief vertrouwelijke vergaderingen.
  3. Gedeputeerde Staten dient Provinciale Staten bij wijzigingen in de context en/of samenstelling van Provinciale Staten meer actief te raadplegen.

Een verkoop van een deelneming/bedrijf, zoals in het geval van Attero, komt binnen de provinciale politiek niet veel voor. Het CDA wil in ieder geval dat er een lerend effect optreedt naar aanleiding van de conclusies en aanbevelingen van de Zuidelijke Rekenkamer.

 

Opinie Stijn Steenbakkers over Attero

Gastopinie van Statenlid Stijn Steenbakkers in het Brabants Dagblad van 16 september 2016 (pagina 16)

Van 170 miljoen naar een miljard: een neoliberaal sprookje

Buitensporige winst op ons afval

Was de verkoop van Attero wel zo’n ‘uitstekende deal’? Goed dat er een onafhankelijk onderzoek komt.

Stijn Steenbakkers


GASTOPINIE

Stel: u verkoopt uw huis eind 2013 voor 170.000 euro. Binnen anderhalf jaar vindt de nieuwe eigenaar ‘toevallig’ 183.000 euro spaargeld in een oud keukenkastje en zet dit op zijn spaarrekening. Verder investeert hij niet veel in het huis: koopt geen grond bij, vervangt de kozijnen niet en alles blijft enkel glas.

Toch wil de nieuwe eigenaar van al zijn buren extra geld zien. Vanwege ‘goed gedrag’. Ook lijkt het erop dat de nieuwe eigenaar eind 2016 zijn huis voor meer dan 1 miljoen euro kan verkopen.

Klinkt bizar? Toch vat dit verhaal de geschiedenis van afvalverwerker Attero goed samen. Met Brabant als grootste aandeelhouder verkocht een groep provincies en gemeenten Attero – voorheen Essent Milieu – in 2013 voor slechts 170 miljoen euro aan investeringsmaatschappij Waterland. Meteen na de verkoop trekt deze nieuwe eigenaar voor miljoenen euro’s extra leningen aan voor Attero, om dit geld (zo’n 183 miljoen euro) vervolgens aan zichzelf uit te keren. De gehele aankoopprijs is dus in anderhalf jaar tijd terugverdiend.

Bedankje

Attero verwerkt voor veel gemeenten afval. Omdat de inwoners hun afval steeds beter scheiden, kreeg Attero minder afval dan afgesproken in de contracten. Attero’s eigenaar Waterland deelt daarom boetes uit aan gemeenten die te weinig afval aanleveren. Boetes die de belastingbetaler betalen. Een bedankje voor het scheiden van uw afval.

Het kan nóg gekker: de provincie meldt deze week dat Attero alweer door Waterland wordt verkocht. Volgens Reuters aan Chinezen, die er een miljard euro voor over zouden hebben. Desondanks houdt Brabants verantwoordelijk gedeputeerde Pauli vol dat de verkoopprijs van 170 miljoen euro een ‘uitstekende deal’ was. Ik zet daar mijn vraagtekens bij.

Het Attero-dossier roept veel meer vragen op. Vragen die het CDA herhaaldelijk aan Gedeputeerde Staten heeft gesteld. Hoe kan het dat de nieuwe eigenaar zo buitensporig veel dividend uitkeert aan zijn aandeelhouders? Zitten er extra risico’s aan de enorme schuldpositie bij Attero en mag dit zomaar? Was de verkoopprijs wel goed? Waarom krijgen gemeentes boetes van Attero vanwege goed gedrag?

Antwoord krijgen blijkt moeilijk, mede omdat een aantal essentiële documenten geheim zijn. Statenleden uit Brabant en Limburg pleitten onder andere daarom voor een onafhankelijk onderzoek door de Zuidelijke Rekenkamer (ZRK). Gisteren werd bekend dat dit onderzoek er komt. Gelukkig! De ZRK gaat onderzoeken of de verkoop (en waardering) van Attero juist en zorgvuldig is verlopen én of Provinciale Staten goed zijn geïnformeerd. De resultaten worden begin 2017 verwacht.

Wat die uitkomsten ook zullen zijn, feit blijft dat PS unaniem, op basis van de toen beschikbare informatie, vóór verkoop van Attero hebben gestemd, met veel op- en aanmerkingen. Tegen PS werd gezegd: afval verwerken is geen overheidstaak; de markt kan het goedkoper en beter; en er wordt een goede prijs betaald.

Maar de kernvraag is fundamenteler. Als afvalverwerking geen (kern)taak van de overheid is, waarom dan wel voor de markt? En is een investeringsmaatschappij met een kortetermijnstrategie wel de juiste aandeelhouder? Op de lange termijn kent de afvalbranche grote gevolgen voor maatschappij en milieu. Denk aan het opslaan van afval.

Ik vind dat de economie en politiek van vandaag zijn doorgeschoten in het neoliberale marktdenken; het hardnekkige geloof dat een volledig vrije markt alles beter kan. In een aantal gevallen klopt dit, maar in vele zeker niet. Het is een achterhaalde opvatting uit de 20e eeuw, waar onder andere Ruttes VVD nog steeds trots op is. Ten onrechte.

Het moet gaan om wat optimaal is voor de gehele samenleving op langere termijn. Dienstbaarheid aan de echte, reële economie. Het CDA heeft niets tegen de vrije markt, niets tegen investeringsmaatschappijen en niets tegen mooie winsten maken. Neoliberale excessen moeten echter verdwijnen. Terug naar het gezond verstand, terug naar een op lange(re) termijn gerichte economie, terug naar het derde principe van Sybrand Buma: een eerlijke economie!

Stijn Steenbakkers is Statenlid in Brabant voor het CDA en kandidaat-Tweede Kamerlid

Klik op de volgende link om deze opinie in het Brabants Dagblad in originele opmaak terug te lezen: BD Gastopinie Stijn Steenbakkers.

Verbazing bij CDA over mogelijk overnamebod Attero

Brabantse schatkist mogelijk miljoenen euro’s misgelopen

De Provinciale Statenfractie van het CDA Brabant is verbaasd over het bericht dat een of meer Chinese partijen afvalverwerker Attero, het voormalige Essent Milieu, voor ca. 1 miljard euro zouden willen overnemen. Het CDA vreest dat, als de berichtgeving klopt, de Brabantse schatkist miljoenen euro’s is misgelopen.

Het nieuws over de vermeende overname kwam gisteren naar buiten. De provincie Noord-Brabant is, samen met vijf andere provincies en 116 gemeenten, oud-eigenaar van Attero en heeft het bedrijf in 2013 voor 170 miljoen euro verkocht aan een investeringsmaatschappij.

Dat Attero nu, drie jaar later, voor ca. 1 miljard euro weer van eigenaar zou wisselen, doet vermoeden dat de provincie Noord-Brabant, met 30% van de aandelen destijds leider van de verkooponderhandelingen, een slechte deal heeft gemaakt en miljoenen euro’s aan inkomsten is misgelopen. Extra wrang is dat de huidige eigenaar binnen anderhalf jaar al 183 miljoen euro aan dividend heeft uitgekeerd.

Statenlid Stijn Steenbakkers (woordvoerder Economische Zaken en Financiën):

“Als CDA vinden wij het bizar dat Attero na amper drie jaar met een verkoopprijsverschil van mogelijk miljoenen euro’s wordt verkocht. Geld dat van Brabant had kunnen zijn en waarmee we goede dingen voor de Brabanders hadden kunnen doen. Wij willen dat het college dit komt uitleggen en Provinciale Staten op de hoogte houdt van de verdere ontwikkelingen.

Bovendien leidt een nieuwe eigenaar tot veel onzekerheid bij de werknemers van Attero, bij de gemeenten die hun afval via Attero verwerken én bij de Brabantse burger. Dat is niet goed.”

Steenbakkers, die al eerder in een spoeddebat aandacht vroeg voor de buitensporige dividenduitkeringen door Attero’s huidige eigenaar, heeft Provinciale Staten verzocht het college van Gedeputeerde Staten vandaag nog de volgende vragen te mogen stellen.

  1. Bent u bekend met het bericht van Reuters d.d. 14 juli 2016, dat een consortium van partijen bereid is om ca. 1 miljard euro voor Attero te betalen?
  2. Volgens Reuters worden in augustus de eerste biedingen gedaan en moet dit in oktober van dit jaar zijn afgerond. Bent u of iemand anders binnen de provincie hier op enige manier van op de hoogte gebracht?
  3. Hoe verhoudt het bedrag van 170 miljoen euro, dat de vorige aandeelhouders hebben gehad voor de verkoop, zich tot de door Reuters genoemde 1 miljard euro?
  4. Hoe verklaart u dit verschil van 830 miljoen euro in de biedingsprijs in minder dan 3 jaar tijd?
  5. Waarom wordt er in minder dan drie jaar tijd 6 keer méér betaald voor dezelfde club, terwijl de omzet volgens het Financieel Dagblad (berichtgeving: 10 april 2016) in 2015 slechts met 38 miljoen euro is gestegen?
  6. Is het college met dit nieuwe verkoopbedrag nog steeds van mening destijds een goede deal voor Brabant en de Brabantse burger te hebben gesloten?
  7. Is het juridisch en volgens het verkoopcontract voor de huidige eigenaar mogelijk om Attero alweer binnen 3 jaar te verkopen?
  8. Hebben wij afspraken gemaakt over earn out regelingen of over het eventueel meeprofiteren bij een verkoop?
  9. Mocht de verkoop aan deze partij doorgaan, wat betekent een buitenlands aandeelhouderschap dan voor alle gemeenten, de werknemers en de afvalverwerking in Brabant?
  10. De bieding van 1 miljard euro is formeel natuurlijk nog niet bevestigd, maar volgens het Financieel Dagblad (berichtgeving: 14 juli 2016) hoeft dit niet irreëel te zijn daar afvalrecycler Van Gansewinkel drie jaar geleden afvalverbrander AVR óók voor 944 miljoen euro heeft verkocht. Is het college bereid dit proces nauw te volgen en Provinciale Staten gedurende het proces actief op de hoogte te houden van de ontwikkelingen rondom het vermeende verkoopproces?