Spreektekst1  Stijn Steenbakkers – Lid Provinciale Staten Noord-Brabant
Debat over het Onderzoeksrapport Zuidelijke Rekenkamer (ZRK) naar verkoop van Attero
(08-09-2017) – 1ste termijn

Voorzitter,

Als voorwoord voor het CDA waren én zijn 2 zaken belangrijk rondom het Attero-dossier:

  1. Transparantie. Om veel maatschappelijke en politieke vragen die leven rondom het dossier weg te nemen.
  2. Leren voor de toekomst. Lessen voor GS maar zeker ook PS.

Het CDA constateert dat dit rapport aan beide zaken bijdraagt, waarvoor veel dank aan de Zuidelijke Rekenkamer.

Voorzitter: de tunnel.

Deze twee woorden vatten volgens het CDA kernachtig samen waarom wij hier, maar ook in andere politieke zalen van Den Haag tot Maastricht, zoveel vragen hadden t.a.v. voorliggend dossier.

De Zuidelijke Rekenkamer gebruikte ‘de tunnel’ ook als expliciet oordeel voor het einde van het verkooptraject. Hoewel de Zuidelijke Rekenkamer hier natuurlijk formeel gelijk heeft, begrijpen wij de reactie en de nuanceringen van het college op dit punt echter wel.

Nee voorzitter, het grote politieke punt zit voor het CDA niet aan het einde van de tunnel, maar aan het begin. De ZRK concludeert immers dat de timing en het tempo van het traject bepalend waren voor het resultaat. Voorzitter, dan is dus cruciaal hoe we de tunnel van externe verkoop ingereden zijn én hoe Provinciale Staten hierin is betrokken?

En voorzitter, laat ik er meteen maar bij zeggen: dit is een punt dat de samenwerking en het vertrouwen tussen GS en PS zou kunnen raken. En bij samenwerking en vertrouwen gaat het altijd over mensen. PS én GS.

Voorzitter, en de verantwoordelijke binnen GS is gedeputeerde Pauli, een persoon die mijn partij en ikzelf kennen als;

  • een betrokken bestuurder met passie voor de economie in Brabant;
  • een gedeputeerde die vaart kan maken en bewezen heeft mooie resultaten te kunnen boeken, zie recent nog het mooie nieuws rondom het vliegtuigonderhoud/transport van onderdelen bij Woensdrecht of in de vrijetijdseconomie;
  • en voorzitter, ook een gedeputeerde die wellicht soms wat bombastisch en stellig in zijn beweringen en betogen naar voren kan komen, maar wél een gedeputeerde die staat voor Brabant.

En voorzitter, dát maakt dit voor ons ook zo moeilijk te begrijpen. Want zo positief als we op het ene dossier zijn, zo kritisch zijn we na lezen van het ZRK-rapport op het acteren in het Attero-dossier.

Voorzitter, zoals gezegd: we beginnen de tunnel van de huidige verkoop in te rijden op 2 november 2012. Op dat moment wordt de Staten in Limburg ingelicht dat het inbestedingstraject richting de gemeenten wordt stilgezet. In Brabant konden wij géén formele mededeling hierover terugvinden richting de Staten.

Ongeveer 7 maanden later, op 18 juni 2013, wordt de Staten In Brabant plots geinformeerd over de start van de mogelijke verkoop van Attero in de Statenmededeling Toekomstscenario’s Attero.

Voorzitter, en het is in die 7 maanden, in die tijd, in die cruciale periode, geweest dat de Aandeelhouderscommissie besluit om Attero te gaan verkopen.

Voorzitter, maar zo logisch de Statenmededeling er op dat moment voor de Staten uitziet, zo onbegrijpelijk is die achteraf bezien. Dit gezien de nieuwe feiten van het ZRK-rapport (pagina 10 en 46, dames en heren).

Voorzitter:

  1. In de Statenmededeling wordt gemeld dat gewijzigde marktomstandigheden een overweging waren voor verkoop, maar niet dat verschillende externe bureaus zeiden dat het moment van verkoop niet alleen niet ideaal zou zijn, maar mogelijk zelfs slecht.
  2. In de Statenmededeling wordt gemeld dat de AHC, RVB en RVC hebben besloten tot het inrichten van een mogelijke verkoop van Attero, maar niet dat volgens het ZRK-rapport dit gekozen verkoopmoment initieel eigenlijk tegen de wens van het bedrijf was. Omdat Attero eerst de tijd wilde krijgen om de bedrijfsvoering op orde te brengen.
  3. Voorzitter, en het gaat verder. In de Statenmededeling lijkt namelijk dat er een redelijk uniform besluit is genomen in de AHC, maar nergens wordt vermeld dat de noordelijke én Limburgse gemeenten hiervan in die discussies in die cruciale maanden eigenlijk geen voorstander waren en geen overhaaste beslissingen wilde nemen. Let op en nu komt het: volgens hen moest voorkomen worden in een tunnel te komen waarin alléén verkopen het doel was. Wéér het woord tunnel, maar nu van de kant van gemeentelijke aandeelhouders volgens de ZRK.

Voorzitter, maar al deze signalen werden kennelijk tóch overruled door de opinie van de provinciale aandeelhouders. Zij vonden verder uitstel niet wenselijk en uiteindelijk besloot de AHC tot verkoop.

Maar voorzitter, niets van dit alles stond in de Statenmededeling van juni 2013 of in enig ander document wat naar de Staten gezonden is tussen november 2012 en juni 2013.

Voorzitter, we hebben gezocht en gezocht en konden dit zelf eerst niet geloven.

Maar voorzitter, na een dubbele check bij de griffie lijkt dit tóch het geval.

Voorzitter en dan begin je je af te vragen: waarom is de Staten niet over deze drie cruciale ontwikkelingen ingelicht?

  • Voorzitter, is dit nou die goede samenwerking tussen GS en PS die ook u zo belangrijk vindt?
  • Is hiermee de Staten nu goed in stelling gebracht?
  • Voorzitter, is dit Provinciale Staten conform artikel 167 van de Provinciewet volledig informeren?

Voorzitter daarom de volgende cruciale vraag aan de gedeputeerde vandaag:

Waarom heeft de gedeputeerde Provinciale Staten niet direct geinformeerd over de feiten in het ZRK-rapport:

  • dat er kennelijk negatieve signalen waren dat markt niet optimaal of zelfs slecht zou zijn;
  • dat Attero zelf initieel negatief adviseerde, omdat het bedrijf er niet klaar voor was;
  • dat andere aandeelhouders geen overhaaste beslissing wilden nemen?

Voorzitter, dát is vandaag voor ons in de eerste termijn de meest urgent vraag aan de gedeputeerde.

Verkoopproces

Voorzitter, dan kijken we naar de toekomst.

Allereerst zijn wij blij dat de Rekenkamer ook constateert dat een aantal zaken goed zijn gegaan, bijvoorbeeld in de procesarchitectuur, en hier geen grote misstanden zijn geweest. Maar er zijn ook veel lessen te trekken.

Hiervoor hebben wij 4 moties samen met andere partijen.

Motie 1

De eerste motie is cruciaal. Deze gaat over het moment in het proces waarop PS wensen en bedenkingen mag uiten. Deze dienen wij samen met 6 andere partijen in.

Nu mochten we op 11 april 2014 wensen en bedenkingen uiten: 4 maanden ná de voorgenomen verkoop en 2 maanden nádat de feitelijke deal uitonderhandeld was en klaar lag. Wat als wij dan in april nog wensen en bedenkingen gaan uiten, ga je dan teruguit onderhandelen? Heeft PS hier feitelijk nog wel iets in te brengen? Of is het meer een ‘check the boxje’: “Oh we moeten nog even langs PS.”

Motie 2 en 3

Maar voorzitter, de lessen zijn niet alleen voor GS. Het CDA is ook zeer kritisch over de rol van PS in dit dossier. De Zuidelijke Rekenkamer zegt het in bedekte termen. Maar ook PS had zélf een meer proactieve houding moeten hebben en dichter op de bal moeten zitten.

Maar voorzitter, hoe komt het dat PS hier niet strak genoeg op zat? Volgens de ZRK heeft dit ook te maken met de complexiteit in een dergelijk dossier.

Daarom komen wij met twee moties:

  • specifiek één samen met 4 andere partijen, om onafhankelijke contraexpertise te overwegen bij de aan- en verkoop van deelnemingen.
  • algemeen één samen met 4 andere partijen, voor meer algemene onafhankelijke ondersteuning op financieel gebied voor PS.

Motie 4 – Huiswerk

Voorzitter, dan verslaglegging en archivering. Buiten het feit dat het natuurlijk heel vreemd is dat van essentiële vergaderingen en besluiten verslaglegging ontbreekt én dat dit weinig vertrouwen wekt, is het vooral ook gênant en ontzettend onprofessioneel. Wat een amateurisme. Het probleem is kennelijk nog groter en breder verspreid dan we al dachten.

Voorzitter, dit heeft gewoon te maken met cultuur en discipline. Dit is niet iets des provincies, want de provincie Limburg blijkt dit gewoon prima op orde te hebben.

Voorzitter, daarom de vierde motie. Deze dienen wij samen met 5 andere partijen in en gaat over archivering en verslaglegging.

Voorzitter, tot slot. De Amerikaanse socioloog Robert Lynd zei dat de meeste mensen zich altijd optimistisch voelen wanneer ze een tunnel uitkomen. Het CDA hoopt dat dit na de beantwoording van de gedeputeerde in de eerste termijn óók voor PS zal gelden.

1 Alleen het gesproken woord telt.

Spreektekst Stijn Steenbakkers ZRK-rapport verkoop Attero (8 september 2017)